Israel vắng mặt ở vòng 6 Olympiad cờ vua 2026: Hà Lan và Bulgaria thắng không cần đấu

Tại Samarkand, Uzbekistan, Olympiad cờ vua 2026 đang diễn ra với sự tham gia của hàng trăm quốc gia và vùng lãnh thổ. Giải đấu năm nay ghi nhận nhiều diễn biến bất ngờ, nhưng câu chuyện được nhắc đến nhiều nhất trong những ngày qua không nằm trên bàn cờ mà đến từ phòng họp và quyết định hậu trường. Đội tuyển Israel, sau khi được tạo điều kiện thi đấu sớm ở vòng 5 vì ngày lễ Yom Kippur, đã tiếp tục gửi yêu cầu thay đổi lịch thi đấu ở vòng 6. Tuy nhiên, lần này, các đối thủ của họ là Hà Lan (bảng Open) và Bulgaria (bảng nữ) đã từ chối. Kết quả là Israel không có mặt tại bàn cờ và bị xử thua. Yom Kippur, còn gọi là Ngày Đại Lễ Xá Tội, là ngày lễ quan trọng nhất trong đạo Do Thái. Từ chiều ngày 20 tháng 9 đến khi mặt trời lặn ngày 21 tháng 9, người Do Thái trên toàn thế giới thực hiện việc ăn chay và cầu nguyện. Việc thi đấu vào thời gian này là điều không thể chấp nhận được đối với các kỳ thủ Israel. Do đó, trước vòng 5, đội tuyển Israel đã nộp yêu cầu lên FIDE – Liên đoàn Cờ vua Thế giới – xin được thi đấu sớm hơn so với lịch trình chính thức. Đối thủ của họ là Singapore (đội nam) và Colombia (đội nữ) đã đồng ý. Theo đó, các trận đấu được chuyển đến khách sạn Savitsky và bắt đầu sớm hơn một giờ 15 phút so với giờ gốc. Israel hoàn thành ván đấu trước khi mặt trời lặn, và câu chuyện được cho là một hình ảnh đẹp về tinh thần thể thao. Tuy nhiên, đến vòng 6, tình thế hoàn toàn đảo ngược. Israel vẫn chịu ảnh hưởng của ngày lễ, do đó họ tiếp tục đề xuất với FIDE một trong hai phương án: hoặc chuyển trận đấu sang buổi tối sau 19:30 cùng ngày, hoặc chuyển sang thứ Ba ngày 22 tháng 9, vốn là ngày nghỉ của giải đấu. FIDE đã liên hệ với Hà Lan và Bulgaria – những đối thủ được chỉ định ở vòng 6 – để hỏi về khả năng điều chỉnh. Cả hai đội đều từ chối. Họ cho rằng việc giữ nguyên lịch thi đấu chính thức là quyền của mình. Không có sự thỏa thuận, Israel không thể sắp xếp thời gian thi đấu hợp lệ và đã không xuất hiện. Theo luật cờ vua, đội không đến thi đấu sẽ bị xử thua toàn bộ ván đấu, và đối thủ được trao trọn điểm. Người phát ngôn của FIDE sau đó đã ra thông cáo giải thích: “Do việc tuân thủ Yom Kippur vào ngày 20 và 21 tháng 9, đội tuyển Israel hạng mục Open và Nữ đã yêu cầu điều chỉnh lịch thi đấu. Ở vòng 5, họ cần hoàn thành trận đấu sớm hơn so với lịch tiêu chuẩn. Ở vòng 6, họ yêu cầu bắt đầu muộn hơn vào buổi tối, lúc 19:30 hoặc muộn hơn, hoặc chuyển sang ngày 22 tháng 9, ngày nghỉ của giải.” Ông cũng xác nhận: “Về các trận đấu ở vòng 6, FIDE đã liên hệ với các đối thủ của cả hai đội Israel. Khác với vòng đấu trước, không đối thủ nào đồng ý thi đấu vào thời điểm khác so với lịch chính thức. Họ hoàn toàn có quyền từ chối yêu cầu đó.” Một đoạn video ghi lại cảnh các kỳ thủ Hà Lan bước vào địa điểm thi đấu, tìm chỗ ngồi nhưng không thấy đối thủ Israel đâu. Họ ngồi chờ một lúc, rồi trọng tài tuyên bố Israel vắng mặt. Điều này đồng nghĩa với việc đội Hà Lan thắng 4-0 hoặc tùy theo thể thức, nhưng thực tế không có nước cờ nào được đi. Tương tự, đội nữ Bulgaria cũng giành trọn điểm trước Israel mà không cần thi đấu. Sự việc này tạo ra hai luồng ý kiến trái chiều. Một số người chỉ trích Hà Lan và Bulgaria thiếu tinh thần thể thao, đặc biệt sau khi Singapore và Colombia đã thể hiện sự linh hoạt. Họ cho rằng việc từ chối cho một đội tuyển thực hiện quyền tôn giáo là điều không công bằng. Tuy nhiên, những người khác lại ủng hộ quyết định của hai đội. Họ lập luận rằng lịch thi đấu đã được công bố từ trước khi giải bắt đầu, và việc các đội khác sắp xếp lại kế hoạch của mình có thể gây ảnh hưởng đến thể lực, chiến thuật, cũng như công tác chuẩn bị. Trong một giải đấu kéo dài nhiều vòng, việc thay đổi giờ thi đấu đột ngột có thể làm xáo trộn nhịp sinh học và sự tập trung của các kỳ thủ. Ngoài ra, các đội đều cử đại diện tham gia với kinh phí hạn chế, và việc kéo dài thời gian lưu trú thêm một ngày nghỉ giữa chừng có thể phát sinh chi phí. Về phần Israel, đây là một tổn thất lớn. Đội nam Israel được xếp hạng hạt giống số 22 tại giải và trước vòng 6 họ đang có thành tích 4 thắng sau 5 vòng, tạm xếp thứ 22 trên bảng tổng sắp. Đội nữ cũng có thứ hạng tương tự, xếp thứ 20 với cùng số điểm. Với hai trận thua trắng vì vắng mặt, Israel mất tổng cộng 2 điểm, một cú giáng mạnh vào hy vọng lọt vào vòng chung kết hoặc giành huy chương. Thay vào đó, Hà Lan và Bulgaria được hưởng lợi lớn khi bỏ túi trọn 2 điểm mà không tốn chút sức lực nào. Ở một giải đấu mà thứ hạng được quyết định bởi từng điểm số, biến số từ ngoài bàn cờ có thể tạo ra chênh lệch rất lớn. Trên thực tế, các giải đấu cờ vua quốc tế luôn phải đối mặt với vấn đề tôn giáo và văn hóa. Nhiều kỳ thủ theo đạo Hồi cũng gặp khó khăn trong tháng Ramadan, khi phải nhịn ăn từ sáng đến tối. Tương tự, các kỳ thủ Cơ Đốc giáo có thể muốn nghỉ vào dịp Giáng sinh. Liên đoàn cờ vua thế giới thường cố gắng sắp xếp lịch thi đấu linh hoạt, nhưng không phải lúc nào điều này cũng được. Đôi khi, các quyết định mang tính nguyên tắc lại thắng thế trước tinh thần đồng thuận. Trong vụ việc này, quyết định của Hà Lan và Bulgaria là hoàn toàn hợp lệ theo luật, dù nó có thể không phổ biến về mặt ngoại giao. Nhìn rộng hơn, sự kiện này cho thấy các kỳ thủ không chỉ phải đối đầu trên bàn cờ mà còn phải đối mặt với những áp lực từ lịch thi đấu, tôn giáo, chính trị và cả những lựa chọn cá nhân của đối thủ. Việc xin thay đổi lịch thi đấu có thể được chấp nhận như một đặc ân, nhưng chưa bao giờ là một quyền hiển nhiên. FIDE đã làm tròn vai trò trung gian khi chuyển yêu cầu của Israel tới đối thủ, nhưng quyết định cuối cùng thuộc về các đội. Trong bối cảnh này, Hà Lan và Bulgaria không vi phạm bất kỳ điều lệ nào. Họ chỉ đơn giản lựa chọn ưu tiên cho lựa chọn chuẩn bị của mình. Còn Israel, họ cần chấp nhận và bước tiếp. Liệu có một cách xử lý công bằng hơn? Một số nhà tổ chức có thể đã đưa ra lịch thi đấu tránh các ngày lễ lớn của các tôn giáo khi xây dựng chương trình, nhưng điều đó gần như bất khả thi vì số lượng tôn giáo và ngày lễ trên thế giới rất đa dạng. Có lẽ, bài học lớn nhất từ câu chuyện này là việc cần có thêm các quy định chi tiết hơn về việc xin hoãn đấu vì lý do tôn giáo trong các giải đấu lớn. FIDE nên xem xét bổ sung quy định cụ thể, chẳng hạn như phải đăng ký yêu cầu trước khi giải diễn ra, để các đội có thể biết trước và sắp xếp. Nếu các đội từ chối mà không có lý do chính đáng, liên đoàn có thể can thiệp nhiều hơn. Nhưng trong khuôn khổ hiện tại, các đội chỉ có quyền từ chối, và không có chế tài nào cho việc đó. Với Israel, hai trận thua trắng này là một vết thương khó lành. Tuy nhiên, giải đấu vẫn còn 5 vòng đấu nữa, và họ vẫn có thể cải thiện thứ hạng nếu giữ vững phong độ. Điều quan trọng là đội ngũ Israel cần nhanh chóng ổn định tinh thần, quên đi những tranh cãi bên ngoài, và tập trung vào các ván cờ tiếp theo. Cờ vua là môn thể thao của trí tuệ và sự bình tĩnh, và những kỳ thủ giỏi nhất luôn biết vượt qua bất lợi để tìm lại sự cân bằng. Câu chuyện này, dù gây tranh cãi, cũng cho thấy rằng thể thao đỉnh cao không chỉ là những bàn thắng, những nước cờ hay mà còn là sự tôn trọng lẫn nhau trong khuôn khổ luật lệ. Người hâm mộ cờ vua tại Việt Nam, nơi có một cộng đồng kỳ thủ đang phát triển, cũng để mắt đến sự kiện này. Nhiều diễn đàn trong nước đã đăng tải thông tin và thu hút hàng trăm bình luận. Có người cho rằng Hà Lan và Bulgaria đã quá cứng nhắc, nhưng cũng có người đặt câu hỏi: Liệu có một giải pháp nào khác ngoài việc cả hai bên nhượng bộ? Một số ý kiến đề xuất FIDE nên đưa ra khung thời gian linh hoạt hơn, chẳng hạn như cho phép các đội bị ảnh hưởng bởi tôn giáo thi đấu ở một phòng riêng hoặc theo dõi trực tuyến? Nhưng điều đó vi phạm tinh thần của một giải đấu trực tiếp. Thể thao không thể tách rời khỏi những quy tắc chung, và việc thi đấu đồng thời là một phần của sự công bằng. Trở lại với Israel, đây không phải lần đầu tiên một quốc gia gặp khó khăn do lịch thi đấu trùng với ngày lễ tôn giáo. Năm 2026, tại Olympiad cờ vua ở Tromsø, Na Uy, đội Israel cũng đã phải đối mặt với tình huống tương tự và được sắp xếp lại. Nhưng năm nay, bối cảnh chính trị khác biệt và sự đồng thuận không còn dễ dàng. Dù vậy, điều quan trọng là tinh thần thể thao vẫn được đặt lên hàng đầu, và Hà Lan cùng Bulgaria có quyền bảo vệ lợi ích của mình. Về phía FIDE, tổ chức này cần xem xét lại quy trình xử lý các yêu cầu đặc biệt. Thay vì liên hệ từng đội vài giờ trước trận đấu, FIDE nên thiết lập một quy trình rõ ràng ngay từ đầu giải, với hạn chót nộp yêu cầu ít nhất 24 giờ trước. Điều này sẽ giúp các đội có thời gian cân nhắc và không bị bất ngờ. Đồng thời, cần có chế tài hoặc khuyến khích cho các đội chấp nhận thay đổi lịch, ví dụ như cộng điểm thi đua tinh thần thể thao. Nhưng trước mắt, Israel sẽ phải gánh chịu hậu quả. Trong các trận đấu còn lại của vòng 6, nhiều đội mạnh đã có chiến thắng quan trọng. Sự kiện của Israel ít nhiều làm lu mờ các diễn biến chuyên môn. Điều này cho thấy rằng, trong thể thao hiện đại, yếu tố ngoài sân đấu ngày càng chiếm vị trí trung tâm. Các kỳ thủ chuẩn bị hàng tháng trời, nhưng chỉ một quyết định hành chính có thể thay đổi toàn bộ cục diện. Với người viết, câu chuyện này nhắc nhở rằng mỗi giải đấu lớn không chỉ là một cuộc cạnh tranh về chuyên môn mà còn là một bài kiểm tra về sự linh hoạt, khả năng đối thoại và tôn trọng sự khác biệt. Cờ vua, với lịch sử lâu đời, luôn là môn thể thao của những con người văn minh. Vì vậy, hy vọng rằng trong tương lai, các vấn đề tương tự sẽ được giải quyết một cách hài hòa hơn, để những người yêu cờ có thể tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp của trí tuệ. Sau tất cả, Olympiad cờ vua 2026 vẫn sẽ tiếp diễn. Trên bảng xếp hạng, Hà Lan và Bulgaria đã có thêm 2 điểm quý giá. Israel tụt lại phía sau. Mọi ánh mắt đổ dồn về những vòng đấu tiếp theo, nơi Israel sẽ phải chứng minh rằng họ không bị khuất phục bởi một quyết định ngoài bàn cờ. Có thể, hành trình của họ tại Samarkand sẽ trở thành một câu chuyện được nhắc đến trong nhiều năm – không chỉ vì thành tích chuyên môn, mà còn vì cách họ đối mặt với nghịch cảnh.